بستن مجرای بین دهلیزی

مجرای بین دهلیزی باز یا همان PFO به ساختاری از قلب گفته می‌شود که در دوران جنینی بوده و معمولاً پس از تولد بسته میشود.

مجرای بین دهلیزی در دیواره ای که دو دهلیز قلب از هم جدا می‌شوند قرار دارد.

در دوران جنینی از آنجایی که ریه جنین توانایی تنفس هوایی ندارد در نتیجه خون از دهلیز راست به دهلیز چپ از طریق این مجرا عبور می کند.

این فرایند به قلب اجازه می دهد تا خون را به سایر قسمت های بدن پمپاژ کند بدون اینکه نیاز به عبور خون از ریه باشد.

معمولاً بعد از تولد نوزادان با شروع تنفس و تغییر در جریان خون مجرای بین دهلیزی بسته می‌شود و به یک ساختار غیر فعال تبدیل خواهد شد.

معمولاً این فرایند در هفته اول زندگی نوزاد اتفاق می افتد. اما زمانی که شرایط به درستی پیش نرود و این مجرا بعد از تولد نوزاد بسته نشود اصطلاحا به آن پاتنت فورامن اواله گفته می‌شود.

در اکثر مواقع زمانی که این عارضه رخ می دهد بیماران متوجه علائم آن نمی‌شوند و حتی تا بزرگسالی شرایط غیر طبیعی را تجربه نمی کنند.

یکی از نکات کلیدی در مورد بستن مجرای بین دهلیزی باز این است که این روند کاملاً طبیعی و بدون دخالت پزشکی اتفاق می افتد.

عدم بسته شدن آن معمولاً بی خطر است اما ممکن است در دراز مدت مشکلاتی را برای افراد ایجاد کند که نیاز به درمان داشته باشند.

نحوه بسته شدن مجرای بین دهلیزی باز به چه شکل است؟

یکی از مهمترین نگرانی ها برای افراد این است که آیا نوزاد آنها بعد از تولد از سلامت کامل برخوردار است یا مشکلات پنهان مثل عدم بسته شدن مجرای بین دهلیزی باز برای آنها اتفاق افتاده است.

نگرانی در مورد چنین موضوعاتی کاملاً بی مورد است، به طور طبیعی بعد از تولد انسان حدوداً چند روز زمان نیاز است که مجرا بین دهلیزی باز به طور کامل بسته شود.

اگر بخواهیم نحوه بسته شدن این مرجع را مفصل تر توضیح دهیم باید به موارد زیر اشاره کرد:

ساختار و عملکرد مجرا در دوران جنینی

قبل از هر چیز باید بدانید که مجرای بین دهلیزی در دوران جنینی یک ارتباط طبیعی بین دهلیز راست و دهلیز چپ قلب است.

این مجرا شرایطی را فراهم می کند که خون از طریق آن مستقیماً از دهلیز راست به دهلیز چپ عبور کند‌.

در نتیجه در سراسر بدن مقدار کافی خون انتقال پیدا کرده بدون اینکه به سمت ریه حرکت کند.

تغییرات بعد از تولد

بعد از تولد تنفس نوزادان شروع می‌شود اما به مرور زمان فشار در دهلیز چپ قلب نیز افزایش پیدا می کند.

این فشار ناشی از ورود خون حاوی اکسیژن از ریه به دهلیز چپ است، همزمان با این تغییرات طبیعی فشار در دهلیز راست کاهش پیدا می کند زیرا مقدار خون کمتری از ورید اجوف پایین و ورید اجوف بالا به آن می رسد.

بسته شدن مجرا به صورت طبیعی

به طور معمول با افزایش فشار در دهلیز چپ و کاهش فشار در دهلیز راست پرده بین دهلیزی به هم نزدیک میشود و مجرا به طور کامل بسته خواهد شد.

اگرچه این فرایند چند روز تا چند هفته طول می کشد اما این اقدام کاملاً طبیعی و بدون دخالت پزشک صورت می پذیرد.

بعد از بسته شدن این مجرا کودک به زندگی طبیعی خود ادامه می دهد اما به مرور زمان بافت فیبری جایگزین بافت نرم مجرا میشود و این اتصال برای همیشه مسدود خواهد شد.

عوامل موثر در بسته شدن مجرای بین دهلیزی

از آنجایی که مهم است مجرای بین دهلیزی باز سریعا و حتماً بسته شود باید چند عامل موثر بر آن را جدی بدانید.

در این مورد عوامل هورمونی تاثیر قابل توجهی دارند، تغییرات هورمونی بعد از تولد به ویژه افزایش سطح اکسیژن در خون نقش مهمی در بسته شدن این مجرا دارد.

در این مورد باید به عوامل فیزیولوژیکی نیز توجه داشت. تغییراتی که در جریان خون و در فشار قلب اتفاق می افتد کاملاً طبیعی هستند و به صورت خودکار تاثیر مثبتی در بسته شدن مجرا دارد و به این فرایند کمک می کند.

پاتنت فورامن اواله

اگر مجرای بین دهلیزی باز به طور کامل بسته نشود اصطلاحا به آن PFO می گویند، حدود ۲۵ درصد از جمعیت جهان بدون هیچ علامت خاصی بسته شدن کامل مجرا را تجربه نمی کنند.

در اکثر مواقع این عارضه خطرناک نیست ولی در موارد نادر می تواند به مشکلاتی مثل بیماری های قلبی شدید، میگرن و حتی سکته مغزی ختم شود.

راه های تشخیص بسته شدن مجرای بین دهلیزی باز

از آنجایی که بسته شدن یا نشدن مجرای بین دهلیزی باز یک نگرانی مشترک برای همه افراد است باید در صورت مواجهه با هرگونه علائم غیر طبیعی این موضوع توسط متخصص با تجربه و حاذقی همچون دکتر علیرضا جبلی ارزیابی شود.

زمانی که علائم غیر عادی در سیستم قلبی کودکان دیده می‌شود، والدین سراسیمه به پزشک مراجعه می کنند تا متخصصان در مورد بسته شدن یا بسته نشدن مجرای بین دهلیزی نظر خود را اعلام کنند.

برای تشخیص تغییر در مجرای بین دهلیزی باز پزشکان چند راهکار مختلف را انجام می دهند.

این اقدامات نه فقط برای نوزادان بعد از تولد بلکه برای افراد بزرگسال نیز انجام می‌شود زیرا این عارضه در ابتدای دوره زندگی نوزادان علائم چندان جدی ندارد و معمولاً با افزایش سن تغییرات منفی نیز ایجاد می‌شود.

تاریخچه پزشکی و معاینه بالینی

اولین اقدام برای تشخیص بسته شدن مجرای بین دهلیزی باز ارزیابی سابقه خانوادگی بیماران است.

کسانی که سابقه خانوادگی بیماری های قلبی، سکته مغزی و میگرن را داشته اند نیز ممکن است در معرض چنین آسیبی قرار بگیرند.

متخصصان با انجام معاینات فیزیکی و شنیدن صدای قلب و علائم بالینی متوجه می‌شوند که آیا مجرای بین دهلیزی باز بسته شده است یا خیر.

از جمله نشانه هایی که به آن توجه ویژه می‌شود آریتمی قلبی و حتی سایر مشکلات قلبی است که در این مرحله به دقت برای شناسایی آن تلاش می کنند.

اکوکاردیوگرافی

برای بررسی وضعیت مجرای بین دهلیزی باز اکوکاردیوگرافی یک اقدام موثر و ایمن محسوب می‌شود.

این روش غیر تهاجمی با قرار دادن پروب بر روی قفسه سینه انجام شده و با امواج صوتی می‌توان تصاویر قلب را مشاهده نمود.

در این تصاویر هرگونه ناهنجاری ساختاری در قلب مشخص می‌شود.

گاهی اوقات برای افزایش دقت و تشخیص بهتر اکوکاردیوگرافی ترانس ازوفاژیال انجام می‌شود که با قرار دادن پروب در داخل مری تصاویر دقیق تری از قلب و ساختار آن به دست می آید.

اگر با سایر روش ها پزشک نتواند بسته شدن مجرای بین دهلیزی باز را تشخیص دهد این روش اکوکاردیوگرافی بسیار مفید است و حتی می توان جریان خون از طریق pfo را در زمان فشار دادن مثل حالت سرفه شناسایی کرد.

تست های خونی

یکی از راهکارهای موثر برای ارزیابی بسته شدن مجرای بین دهلیزی تست های خونی و سایر روش های تصویربرداری است.

در این مورد متخصصان می توانند انواع آزمایش های خونی را انجام داده تا به بررسی علت احتمالی سکته مغزی یا سایر مشکلات بپردازند.

در این آزمایش ها می توان به بررسی لخته های خون، سطح کلسترول و عوامل موثر بر خطر تمرکز داشت.

در مواردی ممکن است برای ارزیابی شرایط مغزی از روش ام آر آی یا سی تی اسکن استفاده شود.

ام آر آی هرگونه ناهنجاری مغزی را شناسایی می کند و به ارتباط آن با بسته شدن مجراهای بین دهلیزی باز را مشخص می کند.

مشاوره با متخصص قلب

در اکثر مواقع زمانی که بسته شدن مجرای بین دهلیزی باز به درستی اتفاق نیفتد عوارضی مثل میگرن، سکته مغزی و عوارض قلبی برای بیمار رخ می دهد.

مراجعین می توانند ضمن مشاوره با متخصص قلب تمامی مشکلات و عوارضی که تاکنون تجربه کرده اند را بررسی کرده و با انجام سایر آزمایشات مشخص می‌شود که آیا این اختلالات مرتبط با pfo می‌باشد یا خیر.

در صورت نیاز با اقدامات درمانی موثر می توان این اختلال را هر چه سریع تر مهار کرد.