نقص دیواره بین بطنی چیست؟

نقص دیواره بین بطنی با بیماری VSD یک نوع بیماری قلبی مادرزادی می باشد که در این بیماری دیواره بین بطن چپ و راست باز هست.

وجود این سوراخ در قلب باعث می شود تا خونی که اکسیژن دارد از بطن چپ به بطن راست برود که باعث ایجاد مشکلاتی مثل فار خون ریوی، نارسایی قلبی و حتی در کواردی باعث مرگ می شود.

شایع ترین نقص مادرزادی قلبی در کودکان نقص دیواره بین بطنی می باشد که از هر 1000 تا نوزاد متولد شده تقریبا 2 تا 6 نفر به این بیماری مبتلا هستند.

پسران بیشتر از دختران به این بیماری مبتلا می شوند.

در ادامه این مقاله بیشتر درباره عللل ایجاد این بیماری، خطرات و درمان ان اشنا می شوید.

بررسی مهمترین علل نقص دیواره بین بطنی

نقص دیواره بین بطنی یکی از شایع ترین آسیب های قلبی مادرزادی است که بنا به دلایل مختلف ایجاد می‌شود.

از مهمترین علل بروز VSD به موارد زیر اشاره کرد:

عوامل ژنتیکی

یکی از دلایل ایجاد نقص دیواره بین بطنی سابقه خانوادگی افراد است، اگر در خانواده فردی سابقه نواقص قلبی داشته باشد ممکن است در سایرین نیز مشابه آن و یا نقص دیواره بین بطنی دیده شود.

اختلالات کروموزومی نقش بسیار مهمی در ایجاد این نقص دارد، برخی از اختلالات ژنتیکی مثل سندروم داون، سندروم پاتاو و سندروم ادواردز شانس ابتلا به نقص دیواره بین بطنی را افزایش می دهد.

البته در این مورد جهش های خاص در ژن ها نیز بی تأثیر نیست و می تواند منجر به نواقص در توسعه قلب شود.

 عوامل محیطی

در مورد اختلال و نقص دیواره بین بطنی نباید از عوامل محیطی غافل شد.

زمانی که بانوان در دوره بارداری از مواد الکلی استفاده می کنند تاثیر مستقیم و البته مخرب بر توسعه قلب جنین دارد که می تواند نقص های قلبی را در جنین در حال رشد افزایش دهد.

استعمال دخانیات، مثل سیگار کشیدن در بارداری مشکلات شدیدی را در توسعه جنین به همراه داشته و خطر نقص های قلبی را هم افزایش می دهد.

زمانی که بانوان در دوره بارداری در معرض بیماری های عفونی مثل سرخچه قرار می گیرند نقص قلبی در جنین آنها نیز پدیدار می‌شود.

در صورتی که در اوایل دوره بارداری به عفونت های مختلف مبتلا شوند خطر نقص دیواره بین بطنی در جنین افزایش پیدا می کند.

نقص در توسعه جنین

روند رشد قلب جنین بسیار پیچیده و شگفت انگیز است و اما کوچک ترین اختلال در این فرایند می تواند به نقص های بزرگ و جدی تبدیل شود.

اگر ساختار قلبی جنین به درستی شکل نگیرد یا بخش های مختلف به درستی جوش نخورد احتمال ایجاد نقص های وسیع در دیواره بین بطنی وجود دارد.

بارداری با سن بالا

اقدام به بارداری در سنین بالا ریسک آسیب های قلبی را برای جنین افزایش می دهد.

مادرانی که بعد از ۳۵ سالگی اقدام به بارداری می کنند در معرض خطرات بیشتری قرار گرفته و احتمال نقص های قلبی از جمله اختلال در دیواره بین بطنی وجود دارد.

تغذیه نادرست در زمان بارداری

تغذیه نقش بسیار مهمی در پیشگیری از نواقص قلبی دارد، اگر بانوان در دوره بارداری با کمبود مواد مغذی خاص مثل اسید فولیک مواجه باشند احتمال بیماری های قلبی و حتی نقص دیواره بین وزنی افزایش پیدا می کند.

مصرف اسید فولیک به کاهش خطر نواقص لوله عصبی و برخی نواقص قلبی کمک می کند.

عوامل هورمونی و متابولیکی

از جمله علل موثر بر نقص دیواره بین بطنی باید به اختلالات هورمونی اشاره کرد، اگر سطح هورمون ها در دوره بارداری متعادل نباشد تاثیر قابل توجهی بر توسعه قلب جنین دارد.

ابتلا بانوان به دیابت نوع ۱ و نوع ۲ در بارداری خطر نقص قلبی در جنین را تا حد قابل توجه افزایش می دهد.

روش ‌های درمان نقص دیواره بین بطنی

نقص دیواره بین بطنی به معنی وجود یک سوراخ یا نقص در دیواره بین دو بطن قلب است، درمان این وضعیت برای همه بیماران یکسان نیست و بستگی به اندازه، علائم بالینی و محل نقص دارد که البته وضعیت کلی بیمار نیز در انتخاب روش درمان بسیار موثر است.

دکتر علیرضا جبلی برای اینکه بتوانند نقص دیواره بین بطنی را سریع تر و با بهترین روش درمان کنند، مراحل درمان را به صورت طبقه بندی شده آغاز می کنند و با نظارت دقیق به وضعیت بهبود بیماران رسیدگی می کنند.

درمان بیماری VSD بدون جراحی

در ابتدا مهم است که نظارت و پیگیری دقیق برای مبتلایان به نقص خفیف انجام پذیرد.

اگر نقص دیواره بین بطنی بسیار کوچک و بدون علامت باشد احتمالاً تصمیم پزشک نظارت بر وضعیت بیماران است.

گاهی اوقات شرایط به گونه ای پیش می رود که نقص پیش آمده به طور طبیعی بسته میشود که معمولاً در نوزادان و کودکان خردسال این تغییر مثبت رخ می دهد.

متخصصان با پیگیری های منظم سعی دارند و وضعیت قلب و عروق را تحت نظر قرار دهند که در اکثر مواقع نظارت به موقع و درمان های ساده به بهبود کامل نقص دیواره بین بطنی منجر می گردد.

در موارد خاصی اگر علائم نقص دیواره بین بطنی شدت داشته باشد و مشابه با نارسای قلبی باشد استفاده از داروهای تخصصی ضروری است.

در این مورد برای کاهش احتباس مایعات در بدن و کاهش بار بر قلب از مدرها استفاده خواهد شد.

در کنار آن داروهای قلبی مانند آنژیوتانسین تبدیل کننده آنزیم به بهبود عملکرد قلب کمک می کند.

اگر پزشک نیاز بداند که ضربان قلب و فشار خون را کنترل کند داروهای بتا بلاکرها را نیز برای بیمار تجویز خواهند کرد.

درمان بیماری VSD با جراحی

زمانی که نقص دیواره بین بطنی شدت داشته باشد احتمالاً در کنار سایر گزینه های درمانی بیمار تحت جراحی قرار می گیرد.

اگر این نقص بسیار شدید باشد و یا علائم نارسایی قلبی حاد دیده شود بیمار تحت جراحی قرار گرفته تا پزشک بتواند اقدامات ترمیمی را انجام دهد.

حین عمل جراحی گاهاً پزشک برای بستن سوراخ ایجاد شده از بافت خود بیماری یا مواد مصنوعی استفاده کرده تا بتواند با دقت سوراخ ایجاد شده در بطن را ببندند.

اگر در صورت وجود نقص های دیگر در قلب فرد تحت جراحی قرار بگیرد ممکن است اصلاحات دیگر حتی در دریچه های قلب صورت پذیرد.

بهترین سن برای انجام جراحی با هدف بهبود نقص دیواره بین بطنی در کودکان ۶ ماهگی تا یک سالگی است.

روش درمانی دیگر برای بهبود نقص دیواره بین بطنی روش کاتتریزاسیون قلب است، این روش کم تهاجمی با استفاده از یک لوله نازک به نام کاتتر انجام میشود که از طریق رگ ها به سمت قلب هدایت خواهد شد.

در این مورد پزشک می تواند از پلاک های مخصوص استفاده کرده تا با ورود آنها به محل نقص سوراخ ایجاد شده را مسدود کنند.

در صورتی که از این روش درمانی نتایج موثر حاصل شود بیمار احتیاجی به جراحی باز قلب ندارد.

در صورتی که نقص دیواره بین بطنی درمان شود بیماران موظف هستند مراقبت های بعد از درمان را نیز به درستی و با دقت بالا سپری کنند.

مراقبت های تخصصی شامل معاینات دوره ای و انجام اکوکاردیوگرافی است.

البته بیماران بعد از درمان باید تحت مشاوره تغذیه قرار گرفته و مطابق با وضعیت جسمانی خود فعالیت بدنی کافی و صحیح داشته باشند.

نقص دیواره بین بطنی چه خطراتی دارد؟

یکی از مهمترین سوالات و نگرانی ها برای مبتلایان به نقض دیواره بین بطنی این است که این عارضه چطور می تواند سلامت آنها را به خطر بیندازد و آیا شدت گرفتن این آسیب می تواند وضعیتی بحرانی و تهدید کننده را ایجاد کند یا خیر.

از مهمترین خطرات و عوارض احتمالی نقص دیواره بین بطنی می توان به نارسایی قلبی اشاره کرد.

زمانی که قلب نمی تواند به درستی خون را پمپاژ کند اصطلاحاً به آن نارسایی قلبی می گویند.

در بیمارانی که به نقص دیواره بین بطنی مبتلا هستند خون اضافه از بطن چپ به بطن راست باز می گردد و این امر می تواند به بزرگ شدن قلب و نارسایی قلبی منجر گردد.

از علائم مهم این اختلال باید به خستگی، ورم در اندام های تحتانی و شکم و حتی تنگی نفس اشاره کرد. این عارضه در کودکان و نوزادان به شکل اختلالات تغذیه ای نمایان میشود.

از عوارض و خطرات دیگر نقص دیواره بین بطنی باید به افزایش فشار خون ریوی اشاره کرد.

زمانی که خون اضافه از بطن چپ به بطن راست می رود باعث افزایش فشار خون در رگ های ریوی می‌شود.

این وضعیت را پرفشاری خون ریوی می گویند که می تواند منجر به آسیب دیدگی رگ های خونی ریه شده و علاوه بر تنگی نفس شدید نهایتاً به نارسایی قلبی منجر می گردد.

عفونت های قلبی یا اندوکاردیت یکی دیگر از مهمترین اختلالات و عوارض نقص دیواره بین بطنی است.

عفونت های قلبی معمولاً در بافت داخلی قلب اتفاق می افتد و از آنجایی که سوراخ در دیواره بین بطنی وجود دارد ممکن است عفونت به بخش های مختلف قلب سرایت کند.

از علائم مهم اندوکاردیت باید به تب، عرق شبانه، تپش قلب، تنگی نفس و خستگی شدید اشاره کرد.

گاهی اوقات نقص دیواره بین بطنی باعث اختلالات شدید در رشد و نمو نوزادان و کودکان می‌شود.

از آنجایی که با وجود این اختلال خونرسانی صحیح به سایر بخش ها انجام نمی‌شود ممکن است روند رشد کودکان به کندی پیش رفته و مشکلات مختلفی در تغذیه آنها اتفاق می افتد.

نقص دیواره بین بطنی تاثیر قابل توجهی بر تغذیه کودکان دارد و عدم توانایی در خوردن باعث می‌شود تا رشد کودک مناسب و نرمال نباشد.